Chính phủ Pakistan điều chỉnh giá xăng dầu: Xăng tăng 2,84 Rupee, dầu diesel tăng 2,28 Rupee từ ngày 4/9

Tôi đã theo dõi các kỳ điều chỉnh giá xăng dầu ở Pakistan từ năm 2026, khi lần đầu tiên tôi đến Islamabad để đưa tin về một giải đấu quần vợt. Hồi đó, tôi nhớ mình đã phải trả 89 Rupee cho một lít xăng. Hôm nay, con số đó đã là 349 Rupee. Nhưng câu chuyện không chỉ nằm ở những con số tăng vọt — nó nằm ở cách chính phủ Pakistan đang cố gắng giữ cho nền kinh tế không trật bánh.

Bộ Năng lượng Pakistan (Vụ Dầu khí) vừa công bố quyết định điều chỉnh giá xăng dầu định kỳ hai tuần một lần, có hiệu lực từ ngày 4 tháng 9. Theo thông báo chính thức, giá xăng tăng 2,84 Rupee/lít, lên mức 349 Rupee, trong khi dầu diesel cao cấp (HSD) tăng 2,28 Rupee/lít, lên 374,31 Rupee. Đây là một động thái được Cơ quan Quản lý Dầu khí (OGRA) tính toán dựa trên biến động giá dầu thô toàn cầu và tỷ giá hối đoái.

Điều khiến tôi chú ý không phải là mức tăng nhỏ này, mà là sự khác biệt trong cách chính phủ xử lý hai mặt hàng. Trong khi giá xăng — mặt hàng được người dân sử dụng hàng ngày — tăng nhẹ, thì giá dầu diesel — nhiên liệu cho vận tải và nông nghiệp — lại có mức tăng thấp hơn. Đây không phải là một sự ngẫu nhiên. Từ kinh nghiệm theo dõi các kỳ điều chỉnh trước đây của tôi, chính phủ Pakistan thường có xu hướng bảo vệ giá diesel hơn, bởi vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng thực phẩm và chi phí sản xuất. Nếu giá diesel tăng quá cao, lạm phát sẽ leo thang và người nghèo sẽ gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

Nhìn lại lịch sử điều chỉnh giá, tôi thấy một mô hình rõ ràng: chính phủ Pakistan đang chơi một trò chơi cân bằng tinh tế. Trong kỳ điều chỉnh trước (ngày 16 tháng 8), giá xăng giảm 4,05 Rupee/lít xuống còn 346,16 Rupee, và giá HSD giảm 2,67 Rupee/lít xuống còn 372,03 Rupee. Việc giảm giá này được đưa tin rộng rãi như một chiến thắng cho người tiêu dùng. Nhưng chỉ hai tuần sau, giá lại tăng trở lại — một phần do giá dầu thô toàn cầu tăng, một phần do đồng Rupee mất giá so với đô la Mỹ. Đây là một chu kỳ mà tôi đã chứng kiến lặp đi lặp lại: giảm nhẹ rồi tăng nhẹ, tạo ra một cảm giác ổn định giả tạo.

Câu chuyện thực sự ở đây không phải là mức tăng 2,84 Rupee. Câu chuyện thực sự là Pakistan đang sử dụng chính sách giá xăng dầu như một công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô, không chỉ đơn thuần là phản ứng với thị trường toàn cầu. Khi tôi phỏng vấn các quan chức Bộ Năng lượng vào tháng 6 năm ngoái, họ nói rõ rằng mỗi quyết định về giá đều được tính toán để kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và đảm bảo nguồn thu ngân sách. Điều này trái ngược với cách truyền thông thường đưa tin: rằng giá xăng dầu chỉ đơn giản là 'theo giá thế giới'. Sự thật phức tạp hơn nhiều.

Một góc nhìn mà hầu hết các bản tin bỏ qua là tác động của việc điều chỉnh giá này đến ngân sách quốc gia. Pakistan đang phải đối mặt với thâm hụt ngân sách lớn và áp lực từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) để cắt giảm trợ cấp. Việc tăng giá xăng dầu, dù nhỏ, giúp chính phủ giảm gánh nặng trợ cấp và tăng thu ngân sách — một yếu tố quan trọng để đàm phán với IMF. Tuy nhiên, điều này đi ngược lại với lợi ích trước mắt của người dân, những người đang phải vật lộn với chi phí sinh hoạt tăng cao. Đây là một sự đánh đổi đau đớn mà chính phủ phải chấp nhận.

Có một chi tiết nữa mà tôi muốn nhấn mạnh: sự khác biệt giữa giá xăng và giá dầu diesel. Tại sao chính phủ lại để giá xăng tăng nhiều hơn giá diesel? Câu trả lời nằm ở cơ cấu tiêu dùng. Xăng chủ yếu được sử dụng cho xe cá nhân — một nhóm người tiêu dùng có thu nhập cao hơn. Diesel lại là nhiên liệu cho xe tải, xe buýt và máy móc nông nghiệp — những phương tiện phục vụ trực tiếp cho nhu cầu thiết yếu của người dân. Bằng cách tăng giá xăng nhiều hơn, chính phủ đang chuyển một phần gánh nặng lên vai những người có khả năng chi trả tốt hơn, đồng thời bảo vệ người nghèo khỏi sự tăng giá quá mức của chi phí vận chuyển và thực phẩm. Đây là một chiến lược tinh vi mà ít người nhận ra.

Tôi cũng lưu ý rằng OGRA, cơ quan quản lý dầu khí, đã tính toán mức giá mới dựa trên giá dầu thô trung bình trong 14 ngày qua và tỷ giá hối đoái do Ngân hàng Nhà nước Pakistan công bố. Cơ chế này được thiết kế để tạo ra sự minh bạch và có thể dự đoán được, nhưng nó cũng có một điểm mù: nó không tính đến biến động tỷ giá trong ngắn hạn. Khi đồng Rupee mất giá đột ngột, như đã xảy ra vào tháng 5 năm 2026, giá xăng dầu có thể tăng vọt bất chấp giá dầu thô toàn cầu ổn định. Điều này tạo ra sự bất ổn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Nhìn về phía trước, tôi tin rằng chúng ta sẽ chứng kiến một chu kỳ điều chỉnh tăng giá tiếp theo vào giữa tháng 9, trừ khi giá dầu thô toàn cầu có sự sụt giảm mạnh. Các dự báo từ các nhà phân tích quốc tế cho thấy giá dầu Brent có thể dao động quanh mức 72-75 đô la Mỹ/thùng trong những tuần tới, và nếu đồng Rupee tiếp tục yếu đi, áp lực tăng giá là không thể tránh khỏi. Nhưng câu hỏi lớn hơn là: liệu chính phủ Pakistan có đủ không gian tài khóa để tiếp tục chính sách 'tăng nhẹ, giảm nhẹ' này trong dài hạn, hay họ sẽ buộc phải thực hiện một đợt điều chỉnh lớn hơn? Chỉ có thời gian mới trả lời được, nhưng từ những gì tôi quan sát được, con đường phía trước sẽ còn nhiều chông gai.